Bilim insanları, Kuzey Amerika’nın kuzeybatısındaki Cascadia bölgesinde okyanus tabanının altında devam eden tektonik değişimin izlerini ortaya çıkardı. Sismik görüntüler, okyanus plakasını kesen fayların yanı sıra farklı bölümlerin kademeli olarak birbirinden ayrıldığını gösteren yapıları ortaya koydu.
75 KİLOMETRELİK ALANDA HAREKETLİLİK SÜRÜYOR
Araştırmacılar yaklaşık 75 kilometrelik bir bölümde sismik hareketliliğin devam ettiğini belirledi. Plakanın diğer bazı bölümlerinin ise büyük ölçüde sessiz olduğu görüldü. Bilim insanları bu farklılığı, tektonik plakanın parçalanmasının hangi aşamada bulunduğunu anlamak için değerlendiriyor. Bulgular, plakanın bütün halinde ve aynı anda değil, farklı bölümler halinde ayrılabileceğine işaret ediyor.
OKYANUSUN ALTINDAKİ FAYLAR NASIL BULUNDU?
Araştırmada, Cascadia Sismik Görüntüleme Deneyi kapsamında 2021’de toplanan veriler kullanıldı. Okyanusun derinliklerine gönderilen ses dalgalarının yankıları yaklaşık 15 kilometre uzunluğundaki bir kabloya yerleştirilen ekipmanlarla kaydedildi. Elde edilen sismik görüntülerde okyanus plakasını kesen birden fazla fay belirlendi. Faylardan birinin yaklaşık 5 kilometrelik yer değiştirmeyle bağlantılı olduğu, benzer hareketlerin geçmişte birden fazla kez gerçekleşmiş olabileceği tespit edildi.
PLAKA AŞAMALAR HALİNDE PARÇALANIYOR
Çalışmaya göre tektonik plakanın farklı bölümlerinin aynı anda birbirinden ayrılması gerekmiyor. Bazı faylar, kabuk bloklarının birbirine göre yanal hareket etmesine imkan tanıyarak parçalanmanın aşamalar halinde ilerlemesine neden olabiliyor. Birbirine bağlı kaya bloklarında gerilim biriktiğinde deprem meydana gelebiliyor. Ancak bölümler tamamen ayrıldığında aralarındaki bağlantı ortadan kalktığı için söz konusu sınırın deprem üretme özelliği de değişebiliyor.
KIRILMA DEPREM RİSKİNİ ORTADAN KALDIRACAK MI?
Araştırmacılar, tespit edilen parçalanmanın Cascadia bölgesinin yakın zamanda deprem üretmeyi bırakacağı anlamına gelmediğini vurguluyor. İncelenen tektonik süreç milyonlarca yıllık bir zaman diliminde gerçekleşiyor. Bilim insanları şimdi bu uzun vadeli değişimin bölgede deprem üreten yapıları nasıl değiştirebileceğini anlamaya çalışıyor. Yaklaşık 75 kilometrelik bölümde devam eden sismik hareketlilik de araştırmanın önemli bulguları arasında bulunuyor.
DERİNLERDEKİ SICAK MALZEMEYE YOL AÇABİLİR
Tektonik plakanın parçalarının ayrılması, “levha penceresi” olarak adlandırılan bir açıklığın oluşmasına neden olabiliyor. Böyle bir açıklık, daha derinlerde bulunan sıcak malzemenin yukarı doğru hareket etmesine imkan sağlayabiliyor. Araştırmacılar bu mekanizmanın volkanik faaliyetler üzerinde etkili olabileceğini değerlendiriyor. Çalışmada belirlenen süreç ile bölgede geçmişten kalan volkanik kayaçlardaki bazı oluşumlar arasında benzerlikler bulunduğu da belirtildi.
Kaynak: Türkiye Optik & Gözlükçü
